Wielu osobom wciąż brakuje prostego, taniego materiału, z którego da się zrobić coś ładnego bez połowy sklepu z narzędziami i wieloletniej wprawy. W takiej sytuacji świetnie sprawdza się filc – materiał wyrozumiały dla błędów, łatwy do cięcia, szycia i klejenia, a przy tym zaskakująco trwały. Z filcu powstają zarówno drobiazgi na prezent, jak i większe dekoracje do domu czy zabawki dla dzieci. Poniżej zebrano konkretne pomysły na projekty z filcu oraz podpowiedzi, jaki rodzaj wybrać na początek i jak uniknąć typowych wpadek. Wszystko po to, żeby od pierwszych prób coś faktycznie wyszło, a nie wylądowało w koszu.
Rodzaje filcu i podstawowe narzędzia
Na start przydaje się podstawowe rozeznanie w rodzajach filcu. W sklepach najczęściej pojawia się filc syntetyczny (poliestrowy) i wełniany. Ten pierwszy jest tańszy, dostępny w ogromnej liczbie kolorów, dobry do dekoracji, organizerów, prostych zabawek. Filc wełniany jest przyjemniejszy w dotyku, trwalszy, lepiej się układa – warto po niego sięgnąć przy biżuterii, broszkach, etui czy projektach, które mają służyć dłużej.
Druga sprawa to grubość filcu. Cienki (1–1,5 mm) nadaje się na aplikacje, drobne ozdoby, elementy do naszycia. Średni (2–3 mm) jest najbardziej uniwersalny: podkładki, zawieszki, proste pokrowce. Gruby (4 mm i więcej) sprawdza się przy organizerach, koszykach, matowych podkładkach na stół, panelach wygłuszających na ścianę.
Filc arkuszowy vs filc do filcowania
Do większości projektów wystarczy filc arkuszowy – cięty z większych płatów, sprzedawany najczęściej w formacie A4 lub na metry. Z niego powstają podkładki, zawieszki, aplikacje, etui, zabawki – wszystko, co wystarczy wyciąć i zszyć lub skleić. Dla osób początkujących to najprostszy i najbardziej przewidywalny materiał.
Osobnym światem jest filc do filcowania, czyli wełna czesankowa. Z niej formuje się kształty igłą do filcowania (na sucho) albo z pomocą wody i mydła (na mokro). Pozwala to uzyskać miękkie, trójwymiarowe elementy – kulki do naszyjników, figurki, broszki z wyraźną fakturą. Wymaga to trochę więcej cierpliwości, ale daje efekty, których nie osiągnie się z gotowych arkuszy.
Do obu rodzajów filcu przydadzą się proste narzędzia: ostre nożyczki (osobne do materiału, żeby się nie tępiły), igły z większym uchem, nić poliestrowa lub hafciarska, klej do tkanin lub klej na gorąco. Przy filcowaniu na sucho dochodzą igły do filcowania i gąbka lub specjalna mata ochronna.
Warto też od razu zaopatrzyć się w kilka szablonów z grubszego kartonu – serce, gwiazdka, kółko, prosta chmurka. Ułatwia to wycinanie równych kształtów z filcu, co na początku ma duży wpływ na efekt końcowy.
Filc „wybacza” nierówne szwy i krzywe cięcia. Drobne błędy da się łatwo zasłonić aplikacją, guzikiem, przeszyciem dekoracyjnym – dlatego to dobry materiał na zupełnie pierwsze projekty rękodzielnicze.
Drobne akcesoria i biżuteria z filcu
Najłatwiej zacząć od małych form – broszek, breloków, kolczyków, prostych przypinek. Nie wymagają dużej ilości materiału, a ewentualne potknięcia nie kosztują wiele ani czasu, ani nerwów.
Proste projekty na start
Dobrym ćwiczeniem są filcowe zawieszki i breloki. Wystarczy jeden kształt (np. serce, lis, kot, chmurka), dwa identyczne elementy z filcu, wypełnienie (kulka silikonowa, watolina, nawet ścinki filcu) i karabińczyk lub kółko do kluczy. Elementy zszywa się ściegiem obrzucanym lub fastrygą, środek lekko wypełnia, na końcu doszywa taśmę lub rzemyk.
Z podobnego schematu powstają broszki. Różnica polega na tym, że zamiast taśmy wystarczy z tyłu przyszyć lub przykleić gotową bazę broszki. Na przód można doszyć koraliki, guziki, małe aplikacje z cieńszego filcu. Często lepiej wygląda kilka mniejszych elementów niż jeden wielki i ciężki.
Z filcu robi się też ciekawe kolczyki. Z arkusza 2–3 mm wycina się proste kształty – kółka, piórka, geometryczne formy – i łączy z biglami jubilerskimi. Filc jest lekki, więc nawet większe kolczyki nie ciągną ucha. Dodatkowo materiał łatwo przyjmuje nadruki (np. stemple z tuszem do tkanin) albo haft ręczny.
Dobrym uzupełnieniem są opaski i spinki z filcu. Kwiaty, uszka zwierzaków, małe motyle czy gwiazdki można przyszyć do baz spinek, gumek do włosów, opasek plastikowych obciągniętych wstążką. To popularny pomysł na drobne prezenty dla dzieci.
Filc w dekoracji domu
Filc pojawia się coraz częściej w wystroju wnętrz – nie tylko jako drobiazg, ale jako realny element wyposażenia. Wynika to z jego właściwości: lekko wygłusza, ociepla wizualnie, nie tłucze się, nie rysuje powierzchni.
Podkładki, koszyki i panele filcowe
Najprostszym projektem są podkładki z filcu. Z grubszych arkuszy (3–5 mm) wycina się koła, sześciokąty, liście monstery, proste prostokąty – w zależności od stylu mieszkania. Podkładki można zostawić gładkie albo wzbogacić przeszyciami dekoracyjnymi, wyciętymi wzorami, naszytymi aplikacjami. Filc dobrze chroni blat przed gorącymi naczyniami i nie ślizga się tak jak część plastikowych podkładek.
Z grubszego filcu (często sprzedawanego na metry o grubości 4–5 mm) łatwo zrobić koszyki i organizery. Wystarczy prostokąt materiału, nacięte rogi i zszyte lub skręcone nitami boki. Z takiego koszyka można korzystać jako z pojemnika na gazety, kable, kosmetyki, zabawki czy akcesoria biurowe. Dodatkowe przeszycia i uchwyty z taśmy parcianej lub skóry dodają im „meblowego” charakteru.
Ciekawą, ale bardziej zaawansowaną opcją są panele filcowe na ścianę. Z kilku lub kilkunastu płatów filcu tworzy się kompozycję – prostokąty, heksagony, pasy. Przykleja się je do ściany taśmą dwustronną lub rzepami montażowymi. Taki panel wygłusza pomieszczenie (przydatne w biurach domowych, pokojach nastolatków) i sprawia, że wnętrze staje się przytulniejsze.
Projekty sezonowe i świąteczne
Filc wyjątkowo dobrze sprawdza się przy dekoracjach świątecznych. Nie strzępi się, nie wymaga podwijania brzegów, świetnie znosi przechowywanie w pudełku przez cały rok. Na Boże Narodzenie powstają z niego bombki, gwiazdki, renifery i choinki. Wystarczy kilka kolorów (czerwony, biały, zielony, szary) i prosty szablon. Do środka można dodać odrobinę wypełnienia, żeby zawieszki były bardziej przestrzenne.
Na Wielkanoc filc zamienia się w króliczki, pisanki, kurczaki, zawieszane na gałązkach lub tworzące girlandy okienne. W wersji minimalistycznej sprawdza się połączenie szarości z bielą i pastelami, bez nadmiaru detali. Dla dzieci można dodać oczy z guziczków, kokardki, ogonki z pomponów.
W dekoracjach sezonowych dobrze wyglądają też girlandy z filcu. Trójkątne chorągiewki, koła, serca, liście – przyszyte lub przyklejone do sznurka jutowego czy bawełnianego, zawieszone nad łóżkiem, kominkiem, biurkiem. To projekt, który można wykonać w jeden wieczór, a efekt wizualny bywa bardzo wdzięczny.
Zabawki i akcesoria dla dzieci z filcu
Filc jest miękki, lekki i stosunkowo bezpieczny, dlatego tak często wykorzystuje się go przy prostych zabawkach. Warto jednak pamiętać o kilku zasadach: unikać bardzo małych, łatwych do oderwania elementów przy zabawkach dla najmłodszych dzieci i używać trwałego szycia zamiast wyłącznie kleju.
Jednym z popularniejszych projektów są warzywa i owoce z filcu. Marchewki, truskawki, jabłka, gruszki, ciasteczka – można uszyć cały „sklep” albo „kuchnię” do zabawy. Filc dobrze imituje kolorami realne produkty, a przy okazji uczy dzieci rozpoznawania kształtów i nazw.
Często szyje się też maskotki z filcu – płaskie lub lekko wypchane. Klasyczny schemat: dwa takie same kształty (np. kot, lis, miś), proste oczy i nos z filcu lub haftu, ewentualnie doszyte ubranko. Zaletą jest to, że filc nie wymaga obrębiania brzegów, więc praca idzie szybciej niż przy klasycznych maskotkach z tkanin.
Dla starszych dzieci ciekawą propozycją są układanki i książeczki sensoryczne. Z filcu wycina się kształty, które można przypinać na rzepy, przekładać, dopasowywać kolorami czy kształtami. Tego typu projekty wymagają więcej pracy na etapie planowania, ale dają ogromne możliwości personalizacji – alfabet, zwierzęta, pojazdy, scenki z ulubionych bajek.
Organizacja i przechowywanie z wykorzystaniem filcu
Filc nadaje się nie tylko do ozdób, ale też do bardzo praktycznych rozwiązań porządkujących przestrzeń. Jest cichy (nie hałasuje jak metal), nie rysuje powierzchni i można go łatwo dopasować do konkretnych szuflad czy półek.
Dobrym pomysłem są przegródki do szuflad. Z filcu 3–4 mm wycina się paski dopasowane do wymiarów szuflady i nacina tak, by dało się je wsunąć jeden w drugi. Powstaje krata, którą można rozebrać i zmienić ustawienie, jeśli układ szuflady się zmieni. Taka konstrukcja sprawdza się przy bieliźnie, skarpetkach, akcesoriach biurowych czy kosmetykach.
Z filcu łatwo też zrobić pokrowce i etui – na okulary, tablet, czytnik, laptop. Wystarczą dwa prostokąty o odpowiednich wymiarach, zszyte po bokach i ewentualnie zamykane na nap, rzep lub gumkę. Dodatkowe kieszonki (na długopisy, kable) można doszyć z cieńszego filcu w kontrastowym kolorze.
Praktyczne są również opaski do kabli i przewodów. Z małych pasków filcu robi się pętelki z napami lub rzepami, które pomagają uporządkować ładowarki, przewody od sprzętu RTV, lampki. To drobiazg, ale w codziennym użytkowaniu bardzo ułatwia życie, a zrobienie kompletu zajmuje dosłownie kilkanaście minut.
Jak planować własne projekty z filcu
Przy filcu kuszące jest rzucenie się od razu na duże, efektowne projekty. Lepiej jednak zacząć od małych form, na których da się przećwiczyć cięcie, szycie, łączenie kolorów i faktur. Dopiero kiedy ręka przyzwyczai się do materiału, sensowne stają się większe panele ścienne czy rozbudowane książeczki sensoryczne.
Przed rozpoczęciem nowego projektu warto odpowiedzieć sobie na kilka prostych pytań:
- Do czego ma służyć dany przedmiot – dekoracja, zabawka, organizer?
- Jak często będzie używany i przez kogo (dziecko, dorosły, goście)?
- Czy będzie narażony na zabrudzenia, potarcia, rozciąganie?
- Czy da się go w razie potrzeby łatwo wyprać lub odświeżyć?
Od odpowiedzi zależy wybór rodzaju filcu. Do intensywnie używanych przedmiotów lepiej sprawdza się filc wełniany lub mieszanka z większą domieszką wełny. Do dekoracji sezonowych, które większość roku leżą w pudełku, spokojnie wystarczy filc syntetyczny.
Dobra praktyka to robienie prostego szkicu na kartce. Nawet bardzo „niedoskonały” rysunek pomaga zaplanować proporcje, rozmieszczenie elementów, kolory. Na tej podstawie łatwiej przygotować szablony z kartonu czy brystolu, które później wykorzystuje się wielokrotnie.
Na końcu warto zostawić sobie przestrzeń na poprawki. Filc dobrze znosi prucie i ponowne szycie, można na niego naszyć nową warstwę, przykryć błąd dodatkiem. Dzięki temu materiałowi wiele projektów, które początkowo wyglądają przeciętnie, daje się uratować i zamienić w coś, z czego faktycznie da się być zadowolonym.
